Govvejuvvon govaid geavahus: Borg Mesch ja Hans-Olof Utsi

Cuoŋománu 16. b. – golggotmánu 18. b. 2026

Dán čájáhusa váibmosis leat govvejeaddji Borg Mescha (1869–1956) birrasiid vihttalogi govvejuvvon gova mat govvidit Girona vuosttaš logijagiid, ruovderaŧi huksema Atlántariddui, davviguovllu ovddolaš eanadaga ja sámi álbmoga. Muhtun govat ledje čájáhusas maid Studio Borg Mesch lágidii 1950:s gávpoga 50-jagi ávvudeami olis. Sámi govvejeaddji Hans-Olof Utsi guhte orru Gironis lea ges dokumenteren movt Mescha govat geavahuvvojit gávpogis ja sus lea čielga čanastat dálááigái: deaivvadit govaiguin earet iežá ovddeš vuojadanviesu olgoseainnis, hoteallafoajéain ja boarrásiidsiiddain.

Mesch mátkkoštii viidát ja buvttadii ollu, ja jođihii soames áiggiid moanat govvenateljeaid aktanaga feara gos riikkas. Muhtumat su máhcci bargoaddiin ledje LKAB ja Svenska Turistföreningen. Davvi-Ruoŧŧa lei 1800-logu loahpageahčen šaddan eksohtalaš mátkkoštanbáikin oahppan gaskaklássaássiide, ja Mesch, guhte lei luondduráhkisteaddji fearánasti, buvttii ávdnasiid searvvi jahkegirjái, muhto buvttadii maiddái mátkegoarttaid ja govvagirjjiid duottargovaidisguin. Dán áigge oažžut su govaid bakte erenomáš vejolašvuođa geahčadit davviguovllu industrialiserema ja movt Giron ahtanušai gealdagis gaskal báikkálaš dárbbuid ja našuvnna ekonomalaš beroštumiid. Prentemiin mat jo gávdnojit Girona gieldda govvačoakkáldagas, mat áiggiid mielde leat háhkkojuvvon ja leat iešguđetláganat, ja Utsi ođđa govat gaskkustit čájáhusa das movt Mescha govat leat geavahuvvon áiggiid čađa. Dán bokte beassat maiddái vásihit movt oaidnu govvejuvvon govas historjjálaš duođaštussan ja estehtalaš objeaktan lea rievddadan.

Kuráhtorat: Niclas Östlind ja Hans-Olof-Utsi

Čájáhus lea oassin Kin Borg Mesch: en fotograf i Sápmi under den koloniala perioden nammasaš máŋggajagáš prošeavttas man vuolggasadjin lea govvejeaddji eallin ja doaibma. Earet Utsi ja Östlind leat maiddái dáiddárat Geir Tore Holm, Mikhail Tolmachev ja Norrakollektivet oassin prošeavttas mii čađahuvvo ovttas Girona gieldda kultur- ja oahpahushálddahusain. Sii hálddašit viiddis čoakkáldaga Mescha govaiguin. Prošeakta lea oassin Kin máŋggajagáš fáttás man namma lea Den kritiska zonen.

Bild 1: Bruket av fotografi: Borg Mesch och Hans-Olof Utsi
Bild 2: Bruket av fotografi: Borg Mesch och Hans-Olof Utsi
Bild 3: Hans-Olof Utsi
Bild 4: Borg Mesch